Pałac w Bożkowie i niezwykła historia z kurnika
Czy przedmiot wykonany ze srebra i ozdobiony złotymi monetami mógł po wojnie trafić do zwykłego gospodarstwa?
Z pałacem w Bożkowie, dawną rezydencją rodziny von Magnis, wiąże się właśnie taka historia.
Według powojennego przekazu milicjanci, którzy przeszukiwali jedno z gospodarstw, mieli natrafić na nietypowe naczynie wykorzystywane do karmienia drobiu. Zainteresowały ich jego ciężar i metaliczny odgłos.
Okazało się, że przedmiot mógł być częścią cennego wyposażenia pałacowej kaplicy.
Historię tę opisał w styczniu 2020 roku Bartłomiej Stój na portalu „Zwiadowca Historii”. Powołał się między innymi na badania Barbary Idzikowskiej, autorki naukowego opracowania dotyczącego bożkowskiej misy.
Warto jednak podkreślić, że sama scena odkrycia w kurniku jest opowieścią przekazywaną przez lata. Badaczka również przywołała tę historię, zaznaczając, że narosły wokół niej sensacyjne szczegóły.
Srebrna misa chrzcielna von Magnisów. Powstała w 1821 roku
Najważniejsza część tej historii jest bezsporna: wyjątkowa misa rzeczywiście należała do rodziny von Magnis.
Wykonano ją w Wiedniu w 1821 roku. Była owalna, mierzyła 86 cm długości, 67 cm szerokości i 13 cm wysokości.
Naczynie służyło podczas rodzinnych uroczystości chrztu. Jego powierzchnię ozdobiono niezwykłą kompozycją monet i medali.
Pierwotnie znajdowało się na niej aż 311 numizmatów: 163 złote i 148 srebrnych.
Wśród nich były egzemplarze znacznie starsze od samego naczynia. Złote i srebrne monety ułożono w dekoracyjne wzory przypominające kwiaty.
To sprawiało, że misa była jednocześnie przedmiotem liturgicznym, pamiątką rodzinną oraz wyjątkowym dziełem złotniczym.
Ostatni chrzest w 1943 roku. Potem przyszła wojna
Naczynie pozostawało w pałacu przez kolejne pokolenia.
Barbara Idzikowska w opracowaniu opublikowanym w 2011 roku w „Wiadomościach Numizmatycznych” przywołała relację rodziny wskazującą, że ostatni raz misy użyto podczas chrztu w 1943 roku.
Dwa lata później zakończenie II wojny światowej przyniosło dramatyczną zmianę losów pałacu i jego wyposażenia.
W okresie powojennym wiele cennych przedmiotów wywożono, zabezpieczano, przekazywano do muzeów albo rozkradano.
Właśnie z tego czasu pochodzi opowieść o chrzcielnicy odnalezionej w wiejskim gospodarstwie.
Co stało się ze złotymi monetami z bożkowskiej misy?
Gdy naczynie przekazano do muzeum, było zdekompletowane. W jego powierzchni pozostały otwory po usuniętych złotych numizmatach.
Nie oznaczało to jednak, że wszystkie przepadły.
Z dokumentacji wynika, że złote monety zostały w znacznej części odzyskane i przechowywano je oddzielnie od uszkodzonego srebrnego korpusu.
Ostatecznie brakowało jedynie trzech złotych egzemplarzy oraz jednego srebrnego.
W latach 2004–2005 przeprowadzono rekonstrukcję zabytku, ponownie łącząc zachowane elementy.
Prace były skomplikowane, ponieważ nie zachowała się pełna dokumentacja pierwotnego rozmieszczenia monet.
Gdzie dziś znajduje się chrzcielnica z Bożkowa?
Srebrna misa trafiła do Muzeum Narodowego w Warszawie 8 października 1949 roku.
Po rekonstrukcji była prezentowana publiczności w 2007 roku na wystawie „Złoto w zbiorach MNW”.
W naukowym opracowaniu zabytek został wskazany jako część Kolekcji Sreber i Metali, pod numerem inwentarzowym SZM 1608.
Nie wiadomo natomiast, co stało się z innymi elementami historycznej zastawy chrzcielnej, m.in. dzbanuszkiem i talerzykiem.
Mogły zostać wywiezione, zaginąć podczas wojennego chaosu albo trafić do zbiorów, w których nie rozpoznano ich pierwotnego pochodzenia.
Jakie jeszcze tajemnice kryje pałac w Bożkowie?
Historia misy to tylko jeden z wielu niezwykłych wątków związanych z dawną rezydencją Magnisów.
W czasie II wojny światowej pałac pełnił funkcję składnicy dzieł sztuki, a po wojnie stał się miejscem zabezpieczania cennych zbiorów odnajdywanych na Dolnym Śląsku.
Do dziś pojawiają się również opowieści o ukrytych kosztownościach, zaginionych przedmiotach i skrytkach na terenie dawnego majątku.
Nie wszystkie zostały potwierdzone.
Jedno jest jednak pewne: pałac w Bożkowie to nie tylko piękny, dziś niszczejący budynek. To również miejsce, którego historia wciąż potrafi zaskakiwać.
Źródła:
- Barbara Idzikowska, „Wysadzana monetami i medalami misa chrzcielna rodu von Magnis z Eckersdorfu (Bożkowa)”, „Wiadomości Numizmatyczne”, 2011.
- Bartłomiej Stój, „Bożkowski skarb czyli historia hrabiowskiej chrzcielnicy z monetami”, Zwiadowca Historii, 16.01.2020.
- Marek Pierzchała, „Władcy na emigracji”, Muzeum Narodowe we Wrocławiu.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.