Odkryli kapsułę czasu sprzed 169 lat! W środku dokumenty, które przetrwały wielki pożar miasta [ZDJĘCIA]

Niezwykłe znalezisko podczas remontu kościoła na Dolnym Śląsku

Prace remontowe zabytkowych budynków niekiedy przynoszą odkrycia, których nikt się nie spodziewał. Tak było w Ząbkowicach Śląskich, gdzie podczas remontu dawnego kościoła cmentarnego pw. św. Mikołaja odnaleziono historyczną kapsułę czasu.

W sygnaturce świątyni znajdowała się miedziana tuba, w której przechowywano dokumenty sprzed ponad stu lat.

Odkrycia dokonano w październiku 2026 roku. Następnie 23 października w siedzibie Starostwa Powiatowego w Ząbkowicach Śląskich odbyły się komisyjne oględziny kapsuły.

Wzięli w nich udział przedstawiciele służb konserwatorskich, samorządu oraz Archiwum Państwowego we Wrocławiu.

Po otwarciu tuby okazało się, że jej zawartość stanowi sześć historycznych dokumentów.

Co znajdowało się w kapsule czasu? Dokumenty z dwóch różnych epok

Wewnątrz odnaleziono trzy dokumenty sporządzone w czerwcu 1857 roku oraz kolejne trzy pochodzące z 1904 roku.

Jak przekazało Archiwum Państwowe we Wrocławiu, materiały opisują historię kościoła cmentarnego św. Mikołaja oraz dzieje Ząbkowic Śląskich w pierwszej połowie XIX wieku.

Najstarsze dokumenty mają obecnie 169 lat.

Szczegółowa treść wszystkich odnalezionych materiałów nie została jeszcze publicznie przedstawiona w pełnym opracowaniu.

Znalezisko ma jednak szczególne znaczenie ze względu na dramatyczne wydarzenia, które rozegrały się w mieście niedługo po ukryciu pierwszych dokumentów.

Wielki pożar z 1858 roku. Dlaczego odkrycie jest tak cenne?

W kwietniu 1858 roku Ząbkowice Śląskie, noszące wówczas niemiecką nazwę Frankenstein, nawiedził katastrofalny pożar.

Ogień strawił około 130 domów oraz ratusz wraz z miejskim archiwum.

Zniszczenie dokumentacji przechowywanej w siedzibie władz oznaczało utratę części źródeł opisujących wcześniejsze dzieje miasta.

Tymczasem dokumenty odnalezione w kościele św. Mikołaja zostały umieszczone w jego sygnaturce już w czerwcu 1857 roku, czyli zaledwie rok przed pożarem.

To właśnie dlatego odkrycie jest tak istotne dla badaczy historii Ząbkowic Śląskich.

Materiały sprzed katastrofy mogą pomóc uzupełnić wiedzę o wydarzeniach, budynkach i mieszkańcach dawnego miasta.

Dokumenty trafią do Archiwum Państwowego w Kamieńcu Ząbkowickim

Po przeprowadzeniu niezbędnych prac konserwatorskich odnalezione materiały zostaną włączone do zbiorów Archiwum Państwowego.

Dokumenty mają trafić do zespołu archiwalnego „Akta miasta Ząbkowic Śląskich (Magistrat Frankenstein)”, przechowywanego w Oddziale Archiwum Państwowego w Kamieńcu Ząbkowickim.

W oględzinach uczestniczył między innymi dr Bartosz Grygorcewicz, starszy kustosz kamienieckiego oddziału archiwum, a także Ryszard Bacmaga, kierownik Oddziału IV zabezpieczenia zasobu archiwalnego we Wrocławiu.

Obecni byli również przedstawiciele Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków oraz Starostwa Powiatowego w Ząbkowicach Śląskich.

Odpowiednie zabezpieczenie dokumentów ma pozwolić na zachowanie ich dla przyszłych pokoleń i dalsze badania nad historią regionu.

Zabytkowe budynki wciąż skrywają nieznane historie

Odnajdywanie kapsuł czasu podczas remontów dawnych świątyń przypomina, jak wiele świadectw przeszłości może pozostawać ukrytych w historycznych budowlach.

Dokumenty, które przed ponad półtora wiekiem umieszczono w kościelnej sygnaturce, przetrwały do współczesności, mimo ogromnych zmian, jakie zaszły w mieście i całym regionie.

Teraz staną się częścią zasobu archiwalnego, z którego będą mogli korzystać badacze historii.

Odkrycie w Ząbkowicach Śląskich pokazuje, że nawet po wielu pokoleniach zabytki Dolnego Śląska potrafią ujawniać nieznane fragmenty swojej przeszłości.

Źródło: Archiwum Państwowe we Wrocławiu – oficjalny komunikat z 3 listopada 2026 roku.

Zdjęcia: Bartosz Grygorcewicz / Archiwum Państwowe we Wrocławiu