Jak 300 mln lat temu wyglądało życie na terenie mikroregionu noworudzko-radkowskiego?
Czerwone piaskowce odsłaniające się w skarpach na obrzeżach miasta zna każdy z nas. Zbudowane są z nich fundamenty i portale zdobiące wejścia do wielu kamienic. Poza swoim pięknem skrywają jednak wiele dopiero odkrywanych tajemnic. Ich wiek sięga niemal 300 milionów lat – powstawały w okresie permu.
W tych czerwonych skałach zachował się zapis niezwykle surowego i zmiennego paleośrodowiska. W tamtym czasie Nowa Ruda znajdowała się w śródgórskiej dolinie położonej wśród dawnych pasm górskich – waryscydów, które różniły się od współczesnych Sudetów. Kontynenty tworzyły wówczas jeden wielki superkontynent – Pangeę.
Co jest wyjątkowego w tym rejonie badawczym?
W skałach Nowej Rudy zachował się zapis okresów intensywnych, lecz krótkotrwałych opadów deszczu, kiedy duże ilości osadów były transportowane przez płynące wody. Po nich następowały długie okresy suszy. Być może właśnie te skrajne warunki przyczyniły się do coraz lepszego przystosowania się zwierząt do życia na lądzie oraz do rozwoju i rozprzestrzeniania się czworonogów owodniowych.
Wraz ze współpracownikami regularnie prowadzi Pani badania w tym rejonie. Co odkrywacie w ich ramach?
W permskich skałach Nowej Rudy można znaleźć liczne i niezwykle cenne odciski roślin i zwierząt. Szczególnie ważne są tropy gadów i płazów – świadectwo życia czworonogów przemierzających dawną dolinę. To właśnie w Nowej Rudzie po raz pierwszy znaleziono odcisk ciała lądowego czworonoga – diadektyda – z zachowanymi łuskami.
Chroniły one organizm przed utratą wody w suchym środowisku. Dodatkowo owodniowce nie były już uzależnione od wody podczas rozmnażania, dzięki czemu mogły skuteczniej przystosować się do coraz bardziej pustynnego klimatu, który panował w wielu rejonach Pangei w okresie permu. Pomimo licznych znalezisk odcisków roślin i zwierząt w rejonie Nowej Rudy znaleziono dotychczas tylko jeden szkielet lądowego czworonoga. Jego kopię można zobaczyć na ścianie ratusza w Nowej Rudzie.
Czy tylko na tym terenie występowały takie warunki?
Podobne doliny śródgórskie, w których żyły lądowe czworonogi takie jak te z Nowej Rudy, występowały również między innymi na obszarze dzisiejszych Czech i Niemiec. Jednak to właśnie w niektórych niemieckich dolinach warunki środowiskowe umożliwiły zachowanie licznych szkieletów tych zwierząt. Na bazie współpracy Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB z Urzędem Miasta Nowa Ruda planowane jest stworzenie projektu nowych ścieżek turystycznych, na których będzie można zobaczyć ślady naszych lądowych czworonogów.
Planowana jest także współpraca z ośrodkami badawczymi w Niemczech, aby oprócz odcisków zaprezentować również kopie szkieletów zwierząt znalezionych w osadach permskich dolin śródgórskich. Mam nadzieję, że podczas drugiej edycji Festiwalu Kopalń i Geologii, która odbędzie się w lipcu tego roku, będzie można zaprezentować pierwsze elementy planowanych ścieżek turystycznych i opowiedzieć o niezwykłej historii Nowej Rudy sprzed prawie 300 milionów lat.
Przed dwoma laty informowaliśmy o wyjątkowym odkryciu na terenie kamieniołomu w Nowej Rudzie. Jak środowisko naukowe zareagowało na Pani ustalenia?
Warto pamiętać, że zachowanie się skamieniałości – zarówno szkieletów, jak i śladów, takich jak tropy czworonogów – jest zjawiskiem rzadkim. Proces fosylizacji zachodzi tylko w specyficznych warunkach środowiskowych. Dlatego każde takie znalezisko jest niezwykle cenne i może zmienić naszą wiedzę o historii życia na Ziemi.
Szczególnie dotyczy to okresu permu, kiedy czworonogi coraz lepiej przystosowywały się do życia w suchych środowiskach lądowych, a wśród dominujących kręgowców pojawiły się synapsydy – przodkowie wszystkich ssaków.
Już teraz prowadzona jest współpraca z Muzeum Świata Prehistorycznego GEOSKOP, a w przyszłości planowane jest nawiązanie kontaktów z kolejnymi instytucjami posiadającymi znaleziska szkieletów czworonogów, które mogły wędrować przez dolinę Nowej Rudy w okresie permu. Byłoby to częścią rozwoju miasta opartego na niezwykłej geologicznej historii tego regionu.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.